Help ik heb een merkidentiteit!

Branding is een dynamisch vakgebied. Het is geen kunstje dat je eenmalig doet. Integendeel. Ze vraagt om continue aanpassing en doorontwikkeling. Leuk en tegelijkertijd erg uitdagend. Want hoe vertaal je je gemaakte plannen naar de dagelijkse realiteit? In de praktijk blijkt dat nogal eens lastig te zijn. In het Engels klinkt dat altijd lekker:

‘Strategy without execution is a dream. execution without strategy is a nightmare’

Lekker klinken of niet, de realiteit is dat veel merken veel moeite (lijken te) hebben bij het concreet doorvertalen van hun merkgedachtegoed: “We hebben een merkpositionering ontwikkeld! Maar hoe nu verder?” Anders om komen we ook regelmatig tegen: “We hebben leuke dingen bedacht om het merk te gaan laden c.q. activeren. Maar eigenlijk sluiten ze niet echt goed aan bij waar wij als merk voor staan…”.

Het behoeft geen uitgebreid betoog dat er veel tijd, geld en energie verloren gaat als er geen brug tussen de merkontwikkeling en merkactivatie wordt geslagen. Als persoonlijke noot kan ik in ieder geval meegeven dat het dikwijls tamelijk frustreerde als er in een intensief proces samen met een opdrachtgever een krachtige en onderscheidende merkidentiteit was ontwikkeld maar daar uiteindelijk bij de executie weinig van overbleef. De creativiteit wordt dan soms belangrijker dan het bouwen aan een sterk merk en daarmee de business!

Mind the gap!

Er valt derhalve veel te winnen (aan tijd, energie en geld) als er een goede en inspirerende brug wordt geslagen tussen de merkontwikkeling en de daadwerkelijke activatie. Best uitdagend, want het mooie en tegelijkertijd lastige is dat het merkdenken zich begeeft tussen ratio (keiharde business strategie) en emotie (emotioneel tot de verbeelding sprekende verhalen).

‘Het is kunst en wetenschap tegelijk’

Hoe breng je die twee werelden bij elkaar? En hoe zorg je ervoor dat het korte en lange termijn perspectief bij het merkbouwen met elkaar verenigd zijn en blijven? De onderstaande vijf punten geven je houvast bij het slaan van de brug tussen merkontwikkeling (= lang termijn) en -activatie (korte termijn).

1. Bouw een archetypisch merk

Van het merk wordt veel verlangd. Het moet verankerd zijn in de business strategie, en de cultuur c.q. het DNA van een organisatie reflecteren. En naast het feit dat het rationeel (= cijfermatig) onderbouwd kan worden, moet het ook nog eens emotioneel geladen zijn, meerwaarde bieden en inspireren, tot de verbeelding spreken.

Onze ervaring leert dat het bouwen van een merkidentiteit met behulp van een archetype daarbij echt zijn vruchten afwerpt. Het lukt heel goed om op onderbouwde wijze tot een archetypische richting te komen, die recht doet aan de strategie en het DNA van de organisatie. Dit om de eenvoudige reden dat een archetype het antwoord is op de hierboven gestelde eisen.

Archetypen, archetypische merken, spreken enorm tot de verbeelding en zijn daarmee echt richtinggevend richting activatie. Het maakt namelijk nogal een verschil voor een merk om als Verzorger, Rebel, Magiër of Wijze door het leven te gaan. Een archetype is bovendien tijdloos, waardoor je de ruimte hebt om deze telkens weer te actualiseren. Met andere woorden, archetypen bieden je de ruimte én inspiratie om jezelf als merk continu op relevante wijze te profileren.

2. Onderscheid identiteit en positionering

Het vorige punt maakt meteen een essentieel onderdeel van branding duidelijk, namelijk de noodzaak om merkidentiteit en -positionering te onderscheiden. We zien – meer dan ons lief is – echter nog te vaak dat deze twee begrippen op een hoop gegooid worden. Een gemiste kans wat ons betreft.

De merkidentiteit zorgt voor een anker, een houvast richting de toekomst: dit is wie wij zijn en waar wij voor staan. Vanuit die identiteit kun je gaan positioneren, ofwel je verhaal telkens weer op relevante en actuele wijze vertalen. Door te denken vanuit identiteit en positioneren ben je optimaal in staat om de korte en lange termijn te overbruggen en ze ook naadloos in elkaar over te laten lopen.

3. Differentieer naar verschillende stakeholders

Positioneren geeft je de ruimte om je (lange termijn) identiteit te vertalen naar de huidige tijdgeest, zodat het relevant en actueel is. De volgende stap is om dat te doen richting verschillende stakeholders. De kunst is daarbij om vanuit de merkidentiteit accenten te gaan leggen in de boodschap naar de verschillende stakeholders.

Dat kun je vastleggen door per stakeholder een zogeheten positioneringsstatement te maken; een beknopt stukje tekst waarbij het merkverhaal (= de identiteit) is vertaald naar de betreffende stakeholders en het merk die onderdelen benadrukt die voor de betreffende partij relevant zijn. Ook kun je daarin eventueel onderscheid aanbrengen in taalgebruik. Wat populairder richting consumenten en wat zakelijker richting overheden en dergelijke.

4. Ontwikkel een leading thought

Om te komen tot een heldere activatie in de richting van de verschillende stakeholdergroepen is het raadzaam om een leading thought te ontwikkelen. Zo’n positionerende gedachte kan helpen om a) enige mate van samenhang te creëren in de boodschappen naar de verschillende stakeholders en b) als merk echt na te denken over hoe je je identiteit op actuele wijze onder de aandacht wilt brengen.

Om een voorbeeld te geven. Enige jaren communiceerde Ikea nog met de gedachte ‘Design your own life’. Dat zat nadrukkelijk op het idee om mensen te inspireren en stimuleren om lekker in beweging te komen om zelf na te denken over hoe je je huis wilt inrichten. Tegenwoordig zit het merk met de gedachte ‘Aandacht maakt alles mooier’ nadrukkelijker op de lijn van zorg, gezelligheid en de behoefte aan een plezierige leefomgeving. De identiteit van het merk Ikea is in de basis hetzelfde, maar de leading thoughts laten zien dat een ander aspect van de identiteit belicht wordt.

5. Ontwikkel een communicatiestrategie

Het klinkt haast te eenvoudig voor woorden, maar het komt bij veel organisaties nog regelmatig voor dat een écht goede marketing- en communicatiestrategie ontbreekt. Het plan van het vorige jaar is gekopieerd of men functioneert op de ‘automatische piloot’. Terwijl een goede strategie juist bij uitstek helpt om inzichtelijk te maken wie je stakeholders c.q. communicatiedoelgroepen zijn en wat je bij hen langs de band van de communicatie wilt bewerkstelligen.

Vanzelfsprekend moet je als organisatie in de huidige tijdgeest flexibiliteit inbouwen. Maar dat is iets anders dan leven bij de dag en daar je keuzes op baseren. Sterker nog, het is sterk aan te bevelen om een stuk houvast te creëren in de vorm van een uitgeschreven strategie en mogelijk zelfs in een communicatiejaarplan. Die basis zorgt ervoor dat je als merk juist krachtig op de actualiteit kan inspelen zonder dat je je doelen uit het oog verliest.

‘De toekomst is aan het vitale merk merk’

De huidige tijdgeest vraagt om unieke eigenschappen van merken. Namelijk de unieke combinatie van stabiliteit (= als merk duidelijk laten zien dat je ergens voor staat) en flexibiliteit (= voortdurend meebewegen met en inspelen op de actuele ontwikkelingen in de markt).

De toekomst is aan het vitale merk dat in staat is om hier optimaal op in te spelen. Merken die in staat zijn om een brug te slaan tussen merkidentiteit en activatie. En op die manier van ‘mind the gap’, juist ’top of mind’ worden.